متغیر چیست - کالج نوین

متغیر چیست

متغیر چیست؟ ، متغیر کمیتی است که می تواند از واحدی به واحد دیگر یا از یک شرایط مشاهده به شرایط دیگر، مقادیر مختلفی را اختیار کند. هر سوال پرسشنامه یک متغیر محسوب می شود.

متغیر چیست
متغیر چیست – کالج نوین

متغیر چیست؟

هر چیزی که بتواند ارزش های گوناگون و متفاوت را بپذیرد، به آن متغیر می گویند. بنا به تعریف دیگر، متغیر یک مفهوم است که بیش از دو یا چند ارزش یا عدد به آن اختصاص داده می شود. به عبارت دیگر، متغیربه ویژگی هایی اطلاق می شود که می توان آن ها را مشاهده یا اندازه گیری کرد و دو یا چند ارزش یا عدد را جایگزین آن ها قرار داد.

در غالب پژوهش ها به ویژه پژوهش های کمی، مقوله متغیر همواره مطرح بوده و حساسیتی ویژه یافته است. برای پژوهشگران و دانشجویان دوره های تحصیلات تکمیلی، شناخت دقیق متغیرها، تنوع آن ها، وجوه تمایز متغیرها از یک سو و شناخت نقش آن ها، مقیاس اندازه گیری آن ها از سوی دیگر اهمیتی بسزایی دارد.

به علاوه، آگاهی از انواع مقیاس ها و امکان محاسبات آماری هریک از مقیاس ها برای هر پژوهشگری اهمیت بسیار دارد.

مفهوم متغير- متغیر چیست؟

متغير، مفهومي است كه به آن بيش از دو يا چند ارزش يا عدد اختصاص داده مي شود و قابل مشاهده يا ندازه گيري مي باشد. ويژگي‌هايي را كه پژوهش گر مشاهده یا اندازه گیری مي كند، متغير مي نامند. متغيرها از مهم ترين مباحث در تحقيقات اجتماعي-انساني مي باشند.

هدف، شناخت علّت يا عوامل پيدايش يا تغيير موضوع مورد نظر است و چون اين عوامل تغيير پذيرند و قابل سنجش، آن ها را متغير مي‌خوانيم. در نهايت بايد بتوانيم هم انواع متغيرها را بشناسيم، هم آن كه روابط آن ها را با يكديگر شناسايي كنيم. همچنين، ميزان تأثير يك متغير بر متغير ديگر را مورد سنجش قرار داده و اندازه‌گيري كنيم.

بايد روابط يك سويه بين متغيرها را از روابط متقابل و دو سويه تميز دهيم و شبكه متغيرها را كه با هم، ضمن تأثير متقابل بر يكديگر، بر پديده‌هاي ديگر اثر مي نهند، باز شناسي نمائيم.

در تعريف متغيرها چنين آمده است” .هر صفت، ويژگي يا عنصر كمي و يا كيفي كه در يك تحقيق تغيير پذير باشد، در جريان تحقيق مي‌توانند به صورت يك متغير درآيند، به شرط آنكه بر خلاف عوامل ثابت، تغيير كنند يا تغيير پذير باشند”.

بنابراين مي توان گفت: متغير در زبان جامعه شناسي، هر پديده اي را مي‌رساند كه مقدار آن در هر مورد خاص تفاوت مي يابد.

انواع متغیرها

الف) طبقه ­بندی متغیرها بر حسب ماهیت متغیر

1- متغیر کمّی و کیفی

متغیر چیست؟ ، متغیر یک مفهوم است که می­تواند مشاهده یا اندازه­ گیری شود. این اندازه­ گیری ممکن است به صورت کیفی یا کمّی انجام شود.

متغیر کمّی به متغیری اطلاق می­ شود که از نظر کمّیت تغییر می­ کند و اختلاف مقادیر آن را می­ توان با استفاده از عدد ثبت کرد و آن ها را می­ توان با هم جمع کرد. متغیرهای کمّی، متغیرهایی هستند که انسان توانسته است برای آن ها واحد و مبدأ اندازه­گیری معین کند، مانند: قد، وزن، سن.

این مقاله را مطالعه کنید  انجام پایان نامه دکتری مدیریت

متغیر کیفی، به متغیری اطلاق می­ شود که اختلاف و تغییرات بین میزان­ های مختلف آن کیفی است و برای ثبت آن ممکن است از روش ­های دیگری غیر از به کار بردن عدد استفاده شود. به عبارت دیگر پژوهش گر، توانایی اندازه­گیری متغیر کیفی را ندارد و ویژگی­ های آن را نمی ­تواند به وسیلۀ ارقام ریاضی نمایش دهد.

برای ثبت مشاهدات یا اندازه­ گیری­ هایی که از این متغیر به عمل می­ آید، از حروف الفبا یا کد استفاده می شود. این­گونه متغیرها را نمی­ توان جمع و تفریق کرد و برای آن ها مبدأ اندازه ­گیری نیز وجود ندارد. رنگ مو، رنگ چشم، و جنس متغیرهای کیفی هستند.

2- متغیر گسسته و پیوسته- متغیر چیست؟

کار پژوهشگر، جمع­ آوری اطلاعات و تجزیه و تحلیل داده ­های جمع­ آوری شده از متغیرهاست. همان­طور که قبلاً ذکر شد، متغیرها به وسیلۀ عدد یا ارزش، مشخص می­ شوند. ماهیت اعداد و ارزش ­ها بستگی به این دارد که متغیر موردنظر پیوسته است یا گسسته.

متغیر گسسته می­ تواند اعداد یا ارزش ­هایی را که مشخص کننده یک وجه مشخص و معین از یک مقیاس هستند، به خود اختصاص دهد. به عنوان مثال، جنس یک متغیر گسسته است: یک شخص یا زن است یا مرد. اختصاص هر نوع ارزش دیگری بین این دو نوع ارزش امکان­پذیر نیست. تعداد بازیکنان یک تیم فوتبال نیز یک متغیر گسسته است، زیرا فقط امکان داشتن 1، 2، 3، 4، 5، 6، 7، 8، 9، 10، 11 بازیکن وجود دارد و نه 5/7 نفر بازیکن.

 متغیر پیوسته، متغیری است که بین دو واحد آن هر نقطه یا ارزشی را می­ توان انتخاب کرد. در این متغیر درجات مختلف اندازه­گیری وجود دارد و دقت وسیلۀ اندازه­ گیری، تعداد این درجات را تعیین می­ کند. به عنوان مثال، وزن یک متغیر پیوسته است و می ­تواند بین صفر تا بی­ نهایت باشد. قد، زمان، طول یا ارتفاع پرش، درصد چاقی بدن، و سطح هموگلوبین خون متغیرهای پیوسته هستند. ناگفته نماند که در عمل تشخیص بین متغیر پیوسته و گسسته به صورت نظری امکان­ پذیر نیست. دلیل این امر فقدان وسایل  اندازه­ گیری دقیق و مناسب است.

در خیلی از متغیرهای پیوسته ما ناگزیریم اعداد را به صورت کلی برای اندازه ­گیری به کار بریم. بهرۀ هوشی از نظر تئوری یک متغیر پیوسته است. اما در عمل، آزمودنی که برای اندازه­ گیری هوش به کار برده می ­شود، به گونه ­ای است که نمره ­ها را به صورت کلی یا نمره­ های گسسته نشان می­ دهد.

3- متغیرهای دوارزشی و چندارزشی

متغیر چیست؟ ، متغیرها بر اساس تعداد ارزش ­ها یا عددهایی که به آن ها اختصاص داده می­ شود، به دو دسته تقسیم می شوند: الف) دوارزشی، ب) چند ارزشی.

متغیر دوارزشی به متغیری اطلاق می­ شود که به آن فقط دو ارزش یا دو عدد نسبت داده می­ شود، مانند جنس که دارای دو ارزش زن و مرد است و می ­توان برای ثبت آن ها از اعداد صفر و یک یا اعداد دیگری استفاده کرد. کرلینجر (1986) متغیر دوارزشی را دو بخشی نامیده است و چنین می­ نویسد: «برخی از این متغیرها، دو بخشی واقعی هستند مانند زن و مرد، مرگ و حیات و شهری و روستایی که حضور یا عدم­ حضور ویژگی موجب تقسیم­ بندی آن ها می­ شود و برخی از آن ها ممکن است دو بخشی ساختگی باشند».

این مقاله را مطالعه کنید  فصل نتایج تحقیق

متغیر چندارزشی متغیری است که بیش از دو عدد یا دوارزش به آن اختصاص داده می­ شود، مانند سطح تحصیل و هوش که دارای درجات مختلفی هستند و به هر یک از درجات آن ها می­ توان عدد یا ارزش معینی را اختصاص داد.

ب) طبقه­ بندی متغیرها بر حسب نقش متغیر در تحقیق- متغیر چیست؟

1- متغیر وابسته

متغیر وابسته، متغیر اصلی مورد توجه محقق است. این متغیر، متغیر پاسخ، برون­داد یا ملاک است و عبارت است از وجهی از رفتار یک ارگانیسم که تحریک شده است. متغیر وابسته، مشاهده یا اندازه­ گیری می­ شود تا تأثیر متغیر مستقل بر آن معلوم و مشخص شود. هدف محقق آن است که تغییرپذیری متغیر وابسته را تشریح و پیش ­بینی کند. این متغیر از طریق متغیر مستقل پیش­ بینی می ­شود.

از طریق تجزیه و تحلیل متغیر وابسته امکان یافتن پاسخ ­ها یا راه­ حل­ هایی برای مسئله ایجاد می­ شود. محقق قصد دارد این متغیرها را و همین­طور سایر متغیرهای تأثیرگذار بر آن را به صورت کمّی و سنجش ­پذیر درآورد.

به عنوان مثال، مدیری را در نظر بگیرید که از میزان فروش محصول جدید که پس از آزمایش بازار (بازارسنجی) عرضه شده ولی از آن جهت که آن­طور انتظار داشته فروش آن بالا نیست، نگران است. متغیر وابسته در این جا میزان فروش است. چون میزان فروش می ­تواند متفاوت باشد (می­ تواند کم، متوسط، و زیاد باشد) از این رو یک متغیر است، چون میزان فروش عامل اصلی مورد توجه مدیر است، پس متغیر وابسته است.

به عنوان مثالی دیگر، پژوهش گری می­ خواهد ورزش کارکنان نزد مدیران عامل شرکت­ های ایرانی برتر در سال 1388 تا چه اندازه مقبولیت دارد. در اینجا نگرش نسبت به ورزش کارکنان یک متغیر وابسته است. چنین نگرشی می­ تواند دامنه ­ای از کاملاً مخالفم، بی­تفاوتم، موافقم و کاملاً موافقم دربرگیرد.

و در مثالی دیگر، مدیر منابع انسانی شرکتی از این جهت که کارکنان نسبت به سازمان وفادار نیستند، و در حقیقت وفاداری­ های آن ها در حال تغییر جهت به سمت سایر مؤسسات است، احساس نگرانی می­ کنند. در این مورد، وفاداری سازمانی، متغیر وابسته است.

 متغیر چیست ؟ در این­جا نیز، در سطوح وفاداری سازمانی کارکنان، نوعی پراکندگی وجود دارد. مدیر منابع انسانی ممکن است بخواهد بداند چه عواملی در وفاداری اعضاء سازمانی نقش دارند، طوری که بتواند این میزان نوسان را در وفاداری کنترل کند.

 متغیر چیست ؟ فرض کنید پی می­ برد که میزان پرداخت بالا می­ تواند وفاداری اعضاء نسبت به سازمان را حفظ کند و در نتیجه، آن ها شغل خود را برای دستیابی به شغل دیگر در سازمانی دیگر، ترک نخواهند کرد. افزایش میزان پرداخت به کارکنان ممکن است، به کنترل میزان تغییرپذیری در وفاداری کمک کند و افراد ممکن است، این سازمان را ترک نکنند.

 متغیر چیست ؟ ممکن است، در یک پژوهش بیش از یک متغیر وابسته وجود داشته باشد. برای مثال، همیشه بین کیفیت و حجم ستاده، و تولید با هزینه پایین نوعی تنش وجود دارد. در چنین مواردی، مدیر مایل است به درک و شناخت عواملی که بر همۀ متغیرهای وابسته مورد نظر تأثیر می­ گذارند، و چگونگی تفاوت برخی از این عوامل در مورد برخی از متغیرهای وابسته آگاه شود. این بررسی ­ها، ممکن است مستلزم تجزیه و تحلیل آماری چندمتغیره (رگرسیون چندگانه) باشد.

این مقاله را مطالعه کنید  مهارت های تفکر انتقادی
متغیر چیست - کالج نوین
متغیر چیست – کالج نوین

2- متغیر مستقل

متغیر مستقل، متغیر محرک درون­داد است که به وسیلۀ پژوهشگر اندازه­ گیری، دستکاری یا انتخاب می شود تا تأثیر یا ارتباط آن با متغیر دیگری معین شود. متغیر مستقل پیش­فرض متغیر وابسته است. به عبارت دیگر این متغیر، مقدمه و متغیر وابسته، نتیجه است. در تحقیق آزمایشی، متغیر مستقل به وسیله آزمایش کننده دستکاری می ­شود تا تأثیر تغییرات آن بر متغیر دیگری که وابسته فرض شده است، مشاهده و اندازه گیری شود. به عبارت دیگر، تغییرپذیری یا نوسان در متغیر وابسته به حساب متغیر مستقل گذاشته می­ شود.

 متغیر چیست ؟ به عنوان مثال، فرض کنید که بررسی ­های تحقیقاتی نشان می ­دهد که محصول جدید موفقیت­ آمیز بوده است. در این جا تولید موفقیت­ آمیز محصول جدید، قیمت بازاری سهام را تحت تأثیر قرار می­ دهد و نوسان در آن را نشان می­ دهد. یعنی، موفقیت بیشتر محصول جدید، قیمت بازاری سهام آن شرکت را بالاتر خواهد برد. به علاوه، موفقیت محصول جدید، متغیر مستقل و قیمت بازاری سهام، متغیر وابسته است. میزان موفقیت محصول جدید نوسان در قیمت بازاری سهام شرکت را تبیین خواهد کرد. این رابطه و عناوین متغیرها در شکل زیر نشان داده شده است.

 متغیر چیست ؟ به عنوان مثال دیگر، فرض کنید تحقیقات فرهنگی نشان می­ دهد که ارزش ­های مدیریتی، فاصله قدرت بین مافوق ­ها و زیردستان را تعیین می­ کند. در این جا، فاصله قدرت (یعنی روابط بین رئیس و زیردست و کارکنان در مقایسه با رئیس پرقدرت در مقابل در تعامل با رئیس کم ­قدرت) موضوع مورد توجه است، لذا متغیر وابسته است. ارزش­ های مدیریتی که تغییرپذیری در فاصله قدرت را تبیین می ­کند، متغیر مستقل است. این رابطه در شکل زیر نشان داده شده است

متغیر چیست - کالج نوین
متغیر چیست – کالج نوین

3- متغیر تعدیل­ کننده

 متغیر چیست ؟ متغیر تعدیل­ کننده، متغیری است که بر رابطه متغیر مستقل و متغیر وابسته تأثیر اقتضایی دارد. یعنی، حضور متغیر سوم (متغیر تعدیل­کننده) رابطۀ مورد انتظار اصلی بین متغیرهای مستقل و وابسته، را تغییر می­ دهد. این متغیر در مثال­ های زیر روشن می ­شود.

 متغیر چیست ؟ فرض کنید پی برده شد که بین تعداد کتاب­ هایی که کودکان 5 تا 6 ساله در منزل به آن دسترسی دارند و توانایی­ های خواندن آن ها نوعی رابطه وجود دارد. یعنی اگر کودکان 5 تا 6 ساله، تعداد زیادی کتاب در اختیارشان قرار گیرد، مهارت­ ها و توانایی خواندن آن ها بهبود خواهد یافت.

 متغیر چیست ؟ چون کودکان برای خواندن کتاب ­های بیشتر، فرصت ­های بیشتری دارند (فعالیتی که در آن از جانب والدین کمک شده ­اند) و بنابراین، بهتر می­ خوانند. در نتیجه، اگر کودکان در منازلی که هیچ نوع کتابی وجود ندارد، پرورش داده شوند، فرصتی برای پرورش نحوۀ خواندن نخواهند داشت، و بنابراین مهارت­ ها و توانایی­ های خواندن در آن ها کاملاً شکل نخواهد گرفت.

 متغیر چیست ؟ از این رو، می­ توان گفت که نوعی رابطه بین متغیر مستقل (تعداد کتاب­ ها) و متغیر وابسته (توانایی­ های خواندن) وجود دارد که در شکل زیر نشان داده شده است.

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

بیست + 1 =

شروع گفتگو
نیاز به کمک دارید؟
سلام
چطور می تونم کمکتون کنم؟